STANDARDY OCHRONY DZIECI

W DUSZPASTERSTWIE PARAFIALNYM

DIECEZJA OPOLSKA

2

SPIS TREŚCI

Preambuła.................................................................................................................................................... 3

Podstawy prawne polityki ochrony dzieci............................................................................................... 5

Słowniczek................................................................................................................................................... 5

Osoby, ich funkcje w Kościele..................................................................................................... 5

Organizacja posługi Kościoła...................................................................................................... 6

Dzieci i osoby bezbronne............................................................................................................. 6

Różne formy przemocy................................................................................................................ 7

Przestępstwa motywowane seksualnie....................................................................................... 9

Wsparcie – zespół ds. prewencji i jego praca............................................................................ 9

Osoby dramatu.............................................................................................................................. 11

Formy przemocy dziecka............................................................................................................. 11

Kodeks zachowań – wybrane zasady chroniące..................................................................................... 12

Czas i przestrzeń spotkań............................................................................................................. 13

Komunikacja.................................................................................................................................. 13

Sakramenty..................................................................................................................................... 14

Wycieczki pielgrzymki i rekreacja............................................................................................... 14

Wybrane właściwe zachowania w naszym kręgu kulturowym............................................... 15

Zachowania niedozwolone.......................................................................................................... 15

Struktura odpowiedzialności rekrutacja osób i edukacja..................................................................... 16

Do obowiązków proboszcza należy............................................................................................. 16

Obowiązki duszpasterza dzieci.................................................................................................... 18

Uwzględnienie potrzeb osób z niepełnosprawnościami....................................................................... 19

Zasady ochrony danych osobowych oraz wizerunku dzieci i osób bezradnych................................ 19

Zasady bezpiecznego korzystania z Internetu i mediów elektronicznych w parafii.......................... 20

Zasady podczas odwiedzin duszpasterskich z udziałem dzieci lub osób bezradnych...................... 21

Edukacja dzieci oraz osób bezradnych w ochronie swoich granic...................................................... 23

Szkolenie i stałe wsparcie dla osób zajmujących się profilaktyką........................................................ 24

Procedury postępowania w sytuacji zgłoszenia krzywdy...................................................................... 26

Procedura interwencji w sytuacji zgłoszenia krzywdy.......................................................................... 27

Pomoc osobom skrzywdzonym............................................................................................................... 29

Pomoc sprawcy........................................................................................................................................... 30

Postanowienia końcowe............................................................................................................................. 31

3

PREAMBUŁA

W PARAFII

_________________________________________________________________

pełna nazwa parafii i miejscowości

ZOSTAŁY PRZYJĘTE STANDARDY OCHRONY DZIECI.

Niniejszy dokument stanowi realizację obowiązku prawnego dotyczącego wprowadzenia we

wszystkich instytucjach, w których przebywają dzieci, standardów ich ochrony przed

krzywdzeniem, zgodnie z ustawą z dnia 28 lipca 2023 roku o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny

i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2023 poz. 1606), zwana potocznie „Ustawą

Kamilka”, która nakłada obowiązek wdrożenia standardów ochrony dzieci we wszystkich

instytucjach pracujących z małoletnimi.

Kościół przyjmuje i wdraża w swoich placówkach zasady ochrony dzieci przed przemocą. To

zaangażowanie nie jest przypadkowe. Przez nie Kościół realizuje misję powierzoną mu przez

Pana Jezusa, aby nie zginęło żadne z tych najmniejszych (Mt 18,10). W oparciu o tę ewangeliczną

misję uznaje, że dobro dziecka jest najważniejsze. Ludzie Kościoła przyjmują nie tylko ustawę,

lecz przede wszystkim moralną odpowiedzialność za ochronę i promowanie dobra wszystkich

dzieci oraz zobowiązują się dołożyć wszelkich starań, aby zapewnić bezpieczne środowisko,

w którym dzieci są szanowane i doceniane. Niedopuszczalne jest bowiem stosowanie przez

kogokolwiek wobec dziecka przemocy w jakiejkolwiek formie. Wszyscy jesteśmy więc

zobowiązani do uczenia się rozpoznawania tych, którzy potrzebują pomocy i wsparcia oraz

bezzwłocznego podejmowania działań w przypadku podejrzeń lub ujawnienia okoliczności,

które mogą wskazywać, że dziecku zagraża lub dzieje się krzywda. Kościół działa sprawnie

i zgodnie z procedurami, aby zapewnić dzieciom skuteczną pomoc i wsparcie na jak

najwcześniejszym etapie. Posiadając odpowiednią wiedzę i mając świadomość zagrożeń, Kościół

może w odpowiedni sposób zapobiec krzywdzie i skutecznie ochronić przed nią dzieci oraz

osoby bezradne.

Parafia jako podstawowa komórka instytucjonalna Kościoła wyróżnia się specyficznymi

obszarami działania. Odprawiane są w niej liczne nabożeństwa i uroczystości oraz sprawowane

są sakramenty. W parafii żegnamy naszych zmarłych. Odwiedziny chorych oraz wizyty

duszpasterskie dają okazję do wglądu m.in. w sytuację rodzinną, materialną parafian, również

w kontekście zauważenia krzywdy i przemocy, a co za tym idzie, dają możliwość podjęcia

odpowiednich kroków zapobiegawczych lub interwencji. W parafii funkcjonują różne grupy

duszpasterskie obejmujące formację dzieci, odbywają się zbiórki ministrantów, lektorów,

wyjazdy parafialne z księdzem, np. pielgrzymki. Proboszcz oraz jego pomocnicy (księża

wikariusze, rezydenci) zazwyczaj towarzyszą parafianom przez wiele lat ich rozwoju religijnego.

4

To w parafii głównie toczy się życie sakramentalne wiernych. Rodzice w zaufaniu

przyprowadzają swoje dzieci do parafii i oczekują, że będą tam one bezpieczne. Parafianie są

osobami w różnym wieku, w różnej sytuacji rodzinnej, zawodowej, a duszpasterze oraz osoby

pracujące na rzecz parafii mają nierzadko wgląd w ich potrzeby oraz możliwość niesienia im

pomocy. Z tego powodu standardy ochrony dzieci w obszarze parafialnym zostały poszerzone

o ochronę osób dorosłych i nie dotyczy to wyłącznie osób zależnych, bezbronnych, lecz

wszystkich. Mają one za zadanie chronić przed wszelkiego rodzaju nadużyciami i formami

przemocy, w tym także wykorzystaniem seksualnym. Działają w obie strony – chronią zarówno

parafian, jak i osoby duchowne, pracowników i wolontariuszy parafii.

Ten szeroki zakres działalności oraz wielość osób zaangażowanych w życie parafialne, mogących

mieć dostęp do dzieci i młodzieży oraz posiadających wgląd w prywatne życie parafian,

zobowiązuje nas do szczegółowego opracowania zasad ochronnych. Dokument zawierający

standardy ochrony dzieci i osób bezradnych w parafii aktualizowany jest co dwa lata. Ewaluacja

dokumentu dokonywana jest w danej placówce przez osobę odpowiedzialną za prewencję we

współpracy z proboszczem i osobami wyznaczonymi przez proboszcza, a następnie

konsultowana z osobami zaangażowanymi w duszpasterstwo parafialne. Następnie jest

zatwierdzana przez osobę odpowiedzialną w diecezji za prewencję.

Wywiązując się z wymogów prawnych, a nade wszystko z wymogów moralnych płynących

z ewangelicznej misji Kościoła w naszej parafii przyjmujemy następujące STANDARDY

OCHRONY DZIECI. Wchodzą one w życie z dniem podpisania przez księdza proboszcza.

Stanowią obowiązujący dokument we wszystkich działaniach parafii, które dotyczą pracy

z dziećmi oraz osobami bezradnymi, narażonymi na krzywdzenie.

Niniejsza wersja Standardów jest drugą edycją dokumentu, opracowaną po przeprowadzeniu

ewaluacji w parafiach Diecezji Opolskiej. Ewaluacja objęła analizę dotychczasowego

funkcjonowania procedur, konsultacje z proboszczami, osobami odpowiedzialnymi za

prewencję oraz przedstawicielami grup parafialnych. Wnioski z tego procesu pozwoliły

udoskonalić zapisy, dostosować je do aktualnych przepisów prawa, wytycznych Kościoła oraz

realnych potrzeb duszpasterstwa parafialnego. Nowa wersja uwzględnia także doświadczenia

wynikające z praktyki stosowania poprzednich standardów oraz rekomendacje zgłoszone przez

osoby zaangażowane w ochronę dzieci i osób bezradnych.

__________________________ __________________________

data podpis księdza proboszcza

5

PODSTAWY PRAWNE

POLITYKI OCHRONY DZIECI

Konwencja o prawach dziecka przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych

z dnia 20 listopada 1989 r. (Dz.U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 z późn. zm.)

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 z późn.

zm.)

Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2809

z późn. zm.)

Ustawa z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz

niektórych innych ustaw („Ustawa Kamilka”) (Dz.U. 2023 poz. 1606)

Ustawa z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle

seksualnym (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 31 z późn. zm.)

Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz.

535 z późn. zm.)

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 17 z późn. zm.)

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 23

z późn. zm.)

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1610 z późn. zm.)

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz.

1550 z późn. zm.)

SŁOWNICZEK

OBJAŚNIENIE TERMINÓW

OSOBY, ICH FUNKCJE W KOŚCIELE

biskup – w Kościele łacińskim biskup, arcybiskup oraz zrównani z nim w prawie: ordynariusz

ordynariatu polowego i prałat prałatury personalnej; w Kościołach wschodnich hierarcha

duchowny – biskup, prezbiter (potocznie nazywany księdzem), diakon.

ksiądz, kapłan, prezbiter – duchowny katolicki posiadający święcenia prezbiteratu.

organizator wyjazdu – osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka nieposiadająca osobowości

prawnej uprawniona do organizacji wyjazdu dzieci (także osób bezradnych).

osoby konsekrowane – osoby zakonne; członek instytutów zakonnych lub świeckich albo

stowarzyszeń życia apostolskiego.

osoba świecka – członek Kościoła katolickiego i personel kościelny, oprócz duchownych

i osób konsekrowanych.

6

personel kościelny – duchowny, osoba konsekrowana lub osoba świecka wykonujące

czynności w ramach działalności związanej z funkcjonowaniem parafii.

proboszcz – mianowany przez biskupa duszpasterz i zarządca parafii.

szafarz nadzwyczajny Komunii Świętej – osoba świecka lub konsekrowana ustanowiona na

stałe (lub na czas odkreślony) do udzielania Komunii Świętej podczas czynności

liturgicznych lub zanoszenia jej chorym.

wolontariusz – osoba, która na rzecz innych osób lub danej grupy społecznej dobrowolnie

i bezpłatnie świadczy pracę; bezpłatnie znaczy bez wynagrodzenia materialnego.

ORGANIZACJA POSŁUGI KOŚCIOŁA

diecezja – diecezja, archidiecezja, ordynariat polowy lub prałatura personalna Kościoła

łacińskiego i eparchia Kościoła wschodniego.

duszpasterstwo – zorganizowana działalność zbawcza Kościoła, polegająca na służbie wobec

człowieka przez głoszenie słowa Bożego, sprawowania ofiary i sakramentów oraz

interpersonalne kontakty religijne. Duszpasterstwo umożliwia zarówno włączenie się

we wspólnotę z Bogiem w Trójcy Świętej jedynym i z ludźmi przez Jezusa Chrystusa

w zmieniających się warunkach życia w celu osiągniecia pełni eschatycznej, jak i trwania

w niej.

duszpasterstwo pozaparafialne – duszpasterstwo przekraczające granice parafii.

klerykalizm – postawa wobec duchownych lub osób konsekrowanych charakteryzująca się

nadmiernym szacunkiem i przekonaniem o ich wyższości moralnej.

parafia – określona wspólnota wiernych, utworzona w diecezji na sposób stały, nad którą

pasterską i materialną pieczę, pod władzą biskupa, powierza się proboszczowi.

DZIECI I OSOBY BEZBRONNE

dziecko – osoba poniżej 18. roku życia.

dziecko doświadczające wykorzystania seksualnego – każde dziecko w wieku bezwzględnej

ochrony, jeśli osoba dojrzała seksualnie, czy to przez świadome działanie, czy też przez

zaniedbywanie swoich społecznych obowiązków lub obowiązków wynikających ze

specyficznej odpowiedzialności za dziecko, dopuszcza do zaangażowania dziecka

w jakąkolwiek aktywność natury seksualnej, której intencją jest zaspokojenie potrzeb

osoby dorosłej.

małoletni – w rozumieniu polskiego prawa cywilnego osoba, która nie ukończyła 18 lat lub

nie zawarła małżeństwa.

nieletni – w rozumieniu prawa karnego osoba, która w momencie popełnienia czynu

zabronionego nie ukończyła 17. roku życia.

opiekun – rodzic, opiekun prawny lub inna osoba (wyznaczona przez rodzica lub opiekuna

prawnego) sprawująca pieczę nad dzieckiem, uprawniona do reprezentacji dziecka.

opiekun prawny – osoba wyznaczona przez sąd opiekuńczy w sytuacji braku rodziców lub

niemożności sprawowania przez nich władzy rodzicielskiej.

7

osoba bezradna – każda osoba znajdująca się w stanie niepełnosprawności, upośledzenia

fizycznego lub psychicznego albo pozbawiona wolności osobistej, która

w rzeczywistości, nawet sporadycznie, ogranicza jej zdolność zrozumienia, chęci lub

przeciwstawienia się przestępstwu w inny sposób.

rodzic – działa z mocy prawa jako przedstawiciel ustawowy dziecka w ramach władzy

rodzicielskiej.

wiek bezwzględnej ochrony – granica wieku określona w prawie polskim, wynosząca 15 lat,

poniżej której każda forma obcowania płciowego, innej czynności seksualnej lub

doprowadzenia małoletniego do poddania się takim czynnościom jest zabroniona

i stanowi przestępstwo, niezależnie od jego zgody czy inicjatywy.

zgoda opiekuna – zgoda rodzica albo opiekuna prawnego.

RÓŻNE FORMY PRZEMOCY

bullying – znęcanie, zastraszanie, prześladowanie werbalne, społeczne, a także fizyczne.

cyberprzemoc – wszelka przemoc z użyciem technologii informacyjnych i komunikacyjnych

– komunikatorów, czatów, stron internetowych, mediów społecznościowych, blogów,

SMS-ów, MMS-ów. Może mieć formę wulgarnych wiadomości, obraźliwych

komentarzy (hejt, trolling), rozpowszechniania zdjęć ukazujących dziecko

w niekorzystnym świetle, zastraszania, śledzenia (cyberstalking), ujawniania tajemnic

(outing).

gaslighting – przemoc psychiczna polegająca na manipulowaniu drugą osobą w taki sposób,

że ofiara przemocy z czasem przestaje ufać swoim osądom, staje się zdezorientowana,

zalękniona i traci zaufanie do swojej pamięci czy percepcji. Jeśli manipulacja jest

stosowana stale i metodycznie, może w końcu doprowadzić do tego, że ofiara zacznie

kwestionować swoje zdrowie psychiczne. W ten sposób manipulator przejmuje nad nią

całkowitą kontrolę.

grooming– zachowania mające na celu izolację osoby, uczynienie jej zależną, skłonną do

zaufania i bardziej podatną na agresywne zachowanie.

molestowanie – działanie naruszające godność innej osoby, polegające na niepożądanym

zachowaniu o charakterze fizycznym, werbalnym lub niewerbalnym, które ma na celu

lub skutkuje poniżeniem, upokorzeniem, zastraszeniem lub naruszeniem integralności

cielesnej i psychicznej tej osoby. Molestowanie może mieć charakter seksualny lub

nieseksualny.

nadużycie – postępowanie lub czyn niezgodny z przyjętymi normami postępowania.

nadużycie władzy – nadużycie stanowiska, funkcji lub obowiązku w celu wykorzystania innej

osoby. Może przybierać różne formy i obejmować sytuacje, w których dana osoba ma

władzę nad inną osobą na mocy swojego związku (np. pracodawca i pracownik,

nauczyciel i uczeń, trener i sportowiec, opiekun i dziecko, duchowny/osoba

konsekrowana i parafianin) i wykorzystuje tę władzę na swoją korzyść.

przemoc domowa – jednorazowe lub powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie

naruszające prawa lub dobra osobiste osób, w szczególności narażające na

niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia, naruszające godność, nietykalność

8

cielesną, wolność, w tym wolność seksualną, powodujące szkody na ich zdrowiu

fizycznym lub psychicznym, a także wywołujące cierpienia i krzywdy moralne u osób

dotkniętych przemocą.

przemoc duchowa – odwoływanie się do przekonań religijnych i wiary osoby w celu

wyrządzenia jej szkody.

przemoc emocjonalna –forma przemocy mająca miejsce w bliskich związkach. Przemoc

emocjonalna jest definiowana jako molestowanie, które ma miejsce, gdy dana osoba

jest poddawana zachowaniom lub działaniom mającym na celu jej kontrolowanie,

z zamiarem wyrządzenia jej krzywdy emocjonalnej lub strachu, poprzez manipulację,

izolację lub zastraszanie.

przemoc fizyczna – przemoc, w wyniku której dziecko doznaje fizycznej krzywdy lub jest nią

potencjalnie zagrożone.

przemoc psychiczna– przewlekła, niefizyczna, szkodliwa interakcja wobec dziecka,

obejmująca zarówno działania, jak i zaniechania, są to m.in. niedostępność

emocjonalna, zaniedbywanie emocjonalne, relacja z dzieckiem opartą na wrogości,

obwinianiu, oczernianiu, odrzucaniu, nieodpowiednie rozwojowo lub

niekonsekwentne interakcje z dzieckiem, niedostrzeganie lub nieuznawanie

indywidualności dziecka i jego granic psychicznych.

przemoc wobec dzieci – wszelkie formy złego traktowania fizycznego, emocjonalnego,

wykorzystywania seksualnego, zaniedbania lub niedbałego traktowania, wyzysku

komercyjnego lub innego, skutkujące rzeczywistą lub potencjalną szkodą dla zdrowia,

przetrwania, rozwoju lub godności dziecka w kontekście relacji odpowiedzialności,

zaufania lub siły.

seksizm – uprzedzenie lub dyskryminacja ze względu na płeć.

seksualizacja – proces, w wyniku którego wartościowanie drugiej osoby oraz siebie

dokonywane jest przez pryzmat atrakcyjności seksualnej, uprzedmiotowienia osoby pod

względem seksualnym lub narzucanie seksualności w niewłaściwy sposób.

uwikłanie – każda relacja, w której ktoś doświadcza strachu, lęku, poczucia winy, poczucia

krzywdy, frustracji, poniżenia, zniewolenia, zależności, dominacji, niemożności bycia

sobą, nieszczerości, braku autentyczności, przemocy emocjonalnej, fizycznej,

seksualnej czy ekonomicznej.

zaniedbanie – długotrwałe lub powtarzające się niewywiązywanie się z obowiązków

opiekuńczych lub wychowawczych wobec małoletniego, skutkujące niezaspokajaniem

jego podstawowych potrzeb fizycznych, emocjonalnych, zdrowotnych, edukacyjnych

lub bezpieczeństwa. Zaniedbanie może być wynikiem działania umyślnego lub

nieumyślnego, w tym braku odpowiedniej troski, opieki, ochrony lub nadzoru.

9

PRZESTĘPSTWA MOTYWOWANE SEKSUALNIE

cyberprzemoc – wszelka przemoc z użyciem technologii informatycznych i komunikacyjnych

– komunikatorów, czatów, stron internetowych, mediów społecznościowych, blogów,

SMS-ów, MMS-ów. Może mieć formę wulgarnych wiadomości, obraźliwych

komentarzy (hejt, trolling), rozpowszechniania zdjęć ukazujących dziecko

w niekorzystnym świetle, zastraszania, śledzenia (cyberstalking), ujawniania tajemnic

(outing).

przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności (art. 197-205 k.k.) – zgwałcenie

(art. 197), wykorzystanie seksualne osoby bezradnej lub niepoczytalnej (art. 198),

seksualne wykorzystanie zależności (art. 199), seksualne wykorzystanie dziecka (art.

200), uwodzenie dziecka poniżej lat 15 z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego

lub sieci telekomunikacyjnej (art. 200a), propagowanie pedofilii (art. 200b),

kazirodztwo (art. 201), pornografia (art. 202), zmuszanie do prostytucji (art. 203),

czerpanie zysku z cudzego nierządu (art. 204).

przestępstwo kanoniczne wykorzystania seksualnego (wg Kodeksu Prawa Kanonicznego)

– kanoniczne przestępstwa wykorzystywania seksualnego popełniane przez

duchownych lub osoby konsekrowane, którymi są: zmuszanie kogoś, za pomocą

przemocy, groźby lub nadużycia władzy, do wykonywania lub poddawania się

czynnościom seksualnym; wykonywanie czynności seksualnych z dzieckiem lub osobą

bezbronną; produkcję, wystawianie, posiadanie lub dystrybucję, w tym drogą

elektroniczną, pornografii z udziałem dzieci, a także werbowanie lub nakłanianie

dziecka lub osoby bezradnej do udziału w tworzeniu pornografii popełnione przez

duchownych lub osoby konsekrowane.

Rejestr Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym – to wykaz obywateli polskich, którzy

dopuścili się przestępstwa z pobudek seksualnych, wprowadzony na mocy ustawy

z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle

seksualnym; składa się z Rejestru publicznego, Rejestru z dostępem ograniczonym

i Rejestru osób, w stosunku do których Państwowa Komisja do spraw wyjaśniania

przypadków czynności skierowanych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności

wobec małoletniego poniżej lat 15, wydała postanowienie o wpisie w Rejestrze. Składa

się z Rejestru publicznego i Rejestru z dostępem ograniczonym (https://rps.ms.gov.pl/).

WSPARCIE – ZESPÓŁ DS. PREWENCJI I JEGO PRACA

dane osobowe – wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do

zidentyfikowania żyjącej osoby fizycznej, a także poszczególne informacje, które

w połączeniu ze sobą mogą prowadzić do zidentyfikowania tożsamości danej osoby.

Przykładowe dane osobowe: imię i nazwisko, adres zamieszkania, adres e-mail

z imieniem i nazwiskiem, numer dowodu tożsamości, dane o lokalizacji, adres IP, dane

przechowywane przez szpital lub lekarza, które mogą jednoznacznie wskazywać

tożsamość danej osoby.

Delegat Biskupa ds. Ochrony Dzieci i Młodzieży – osoba działająca z wyraźnego polecenia

biskupa, przyjmująca zgłoszenia o nadużyciach seksualnych osób duchownych

względem dzieci i osób bezradnych; pomaga poszkodowanym w uzyskaniu niezbędnej

pomocy psychologicznej, prawnej i duszpasterskiej.

10

Duszpasterz Osób Skrzywdzonych – kapłan mający za zadanie wspierać osoby

pokrzywdzone, ich najbliższych oraz środowiska dotknięte przestępstwem

wykorzystania seksualnego małoletnich ze strony duchownych.

kompetencje miękkie – umiejętności psychospołeczne, np. komunikatywność, asertywność.

konflikt interesów – sytuacja (postrzegana lub rzeczywista), w której powstaje konflikt

pomiędzy obowiązkami służbowymi danej osoby a jej prywatnymi interesami, który

może mieć wpływ na wykonywanie tych obowiązków; taki konflikt zazwyczaj wiąże się

z przeciwstawnymi zasadami lub niezgodnymi życzeniami lub potrzebami i może

wystąpić, gdy osoba pełni wiele ról.

Koordynator ds. Prewencji w Ochronie Małoletnich i Bezradnych – osoba działająca

z wyraźnego polecenia biskupa do planowania, wdrażania, monitorowania

i koordynowania działań mających na celu zapobieganie krzywdzeniu,

wykorzystywaniu lub zaniedbywaniu dzieci i osób bezradnych. Koordynator zapewnia

zgodność procedur z obowiązującymi przepisami prawa i standardami ochrony,

prowadzi szkolenia, udziela wsparcia pracownikom i wolontariuszom w zakresie

reagowania na sytuacje zagrożenia oraz jest punktem kontaktowym dla osób

zgłaszających naruszenia bezpieczeństwa.

lojalność środowiskowa – silna lojalność wobec danego środowiska, grupy ludzi, wspólnoty,

instytucji, przełożonego, która może przyjmować formy pozytywne (np. dochowanie

tajemnicy) lub negatywne (np. niereagowanie bądź zaprzeczanie przemocy).

Niebieska Linia – dokument służbowy wypełniany przez funkcjonariusza policji

w przypadku stwierdzenia przemocy w rodzinie, który służy dokumentowaniu faktów

związanych z przemocą w danej rodzinie, ocenie zagrożenia dalszą przemocą, oraz jako

dowód w sprawach sądowych https://www.niebieskalinia.info.

osoba odpowiedzialna za interwencję – zarządca placówki (w parafii jest to proboszcz)

odpowiedzialny za podejmowanie interwencji w przypadku zaistnienia przemocy.

osoba odpowiedzialna za standardy ochrony dzieci – osoba wyznaczona przez

przełożonego danego dzieła duszpasterskiego, danej grupy parafialnej, sprawująca

nadzór nad prawidłowym stosowaniem standardów ochrony dzieci.

Osoba Zaufania – osoba wyznaczona przez przełożonego danego dzieła duszpasterskiego,

ciesząca się zaufaniem i odpowiednio przygotowana, odpowiedzialna za przyjmowanie

zgłoszeń o zdarzeniach dotyczących przemocy.

procedura „Niebieskie Karty” – jest narzędziem, którego głównym celem jest zapewnienie

bezpieczeństwa osobie doznającej przemocy domowej, obejmuje też współpracę

przedstawicieli różnych instytucji i podmiotów, które są zobowiązane do reagowania

w przypadku uzyskania informacji o wystąpieniu przemocy domowej.

wniosek o wgląd w sytuację rodziny – pismo może zostać złożone przez każdą osobę fizyczną

i prawną, która chce, aby sąd zbadał aktualną sytuację rodzinną. Wniosek nie podlega

żadnej opłacie sądowej, może być złożony w każdej chwili i w przypadku jego

odrzucenia przez sąd nie rodzi żadnych negatywnych konsekwencji wobec

wnioskodawcy.

11

OSOBY DRAMATU

oskarżony – osoba, której postawiono zarzuty karne.

osoba pokrzywdzona – osoba fizyczna lub prawna, której dobro prawne zostało bezpośrednio

naruszone lub zagrożone przez przestępstwo.

osoby pokrzywdzone przemocą w rodzinie – osoby najbliższe, inne osoby pozostające

w stałym lub przemijającym stosunku zależności od osoby stosującej przemoc.

podejrzany – osoba, na którą złożono skargę.

przestępca seksualny – osoba, która przyznała się do wykorzystania seksualnego lub której

odpowiedzialność za wykorzystanie została orzeczona przez właściwy sąd.

skarżący – każda osoba składająca skargę, która może zawierać zarzut, podejrzenie, obawę

lub zgłoszenie naruszenia prawa.

FORMY PRZEMOCY DZIECKA I OSOBY BEZRADNEJ

przemoc wobec dzieci – wszelkie formy złego traktowania fizycznego i/lub emocjonalnego,

wykorzystywania seksualnego, zaniedbania lub niedbałego traktowania, wyzysku

komercyjnego lub innego, skutkujące rzeczywistą lub potencjalną szkodą dla zdrowia,

przetrwania, rozwoju lub godności dziecka w kontekście relacji odpowiedzialności,

zaufania lub siły. Dzieli się powszechnie na pięć podtypów: przemoc fizyczna, znęcanie

się emocjonalne/psychiczne, zaniedbanie, narażenie na przemoc w rodzinie,

wykorzystywanie seksualne.

• przemoc fizyczna to przemoc, w wyniku której dziecko doznaje fizycznej krzywdy lub jest nią

potencjalnie zagrożone. Krzywda ta następuje w wyniku działania bądź zaniechania

działania ze strony rodzica lub innej osoby odpowiedzialnej za dziecko, lub której dziecko

ufa, bądź która ma nad nim władzę. Przemoc fizyczna wobec dziecka może być czynnością

powtarzalną lub jednorazową.

• przemoc psychiczna i emocjonalna to przewlekła, niefizyczna, szkodliwa interakcja wobec

dziecka, obejmująca zarówno działania, jak i zaniechania. Zaliczamy do niej

m.in. niedostępność emocjonalną, zaniedbywanie emocjonalne, relację z dzieckiem opartą na

wrogości, obwinianiu, oczernianiu, odrzucaniu, nieodpowiednie rozwojowo lub

niekonsekwentne interakcje z dzieckiem, niedostrzeganie lub nieuznawanie

indywidualności dziecka i jego granic psychicznych.

• zaniedbywanie dziecka to chroniczne lub incydentalne niezaspokajanie jego

podstawowych potrzeb fizycznych/psychicznych i/lub nierespektowanie jego

podstawowych praw, powodujące zaburzenia jego zdrowia i/lub trudności w rozwoju.

Do zaniedbywania dochodzi w relacji dziecka z osobą, która jest zobowiązana do opieki,

wychowania, troski i ochrony dziecka.

• wykorzystywanie seksualne dziecka – wykorzystanie seksualne dziecka to włączanie dziecka

w aktywność seksualną, której nie jest ono w stanie w pełni zrozumieć i udzielić na nią

świadomej zgody i/lub na którą nie jest dojrzałe rozwojowo i nie może zgodzić się w ważny

prawnie sposób i/lub która jest niezgodna z normami prawnymi lub obyczajowymi danego

społeczeństwa. Z wykorzystaniem seksualnym mamy do czynienia, gdy taka aktywność

wystąpi między dzieckiem a dorosłym lub dzieckiem a innym dzieckiem, jeśli te osoby ze

12

względu na wiek bądź stopień rozwoju pozostają w relacji opieki, zależności, władzy. Celem

takiej aktywności jest zaspokojenie potrzeb innej osoby. Obejmuje zachowania z kontaktem

fizycznym (w tym penetracyjne) oraz bez kontaktu fizycznego, może wtedy przybrać formę

seksualizacji, robienia zdjęć lub filmów wideo przedstawiających dzieci o charakterze

jednoznacznie seksualnym, zmuszania dzieci do oglądania czynności seksualnych lub

wzięcia w nich udziału lub zmuszania dzieci do uprawiania seksu lub angażowania się

w czynności seksualne z innymi dziećmi lub dorosłymi. Obejmuje również wyzyskiwanie

seksualne dzieci, czyli czerpanie zysku np. z pornografii z udziałem dzieci lub prostytucji

dziecięcej.

• grooming – zachowania, których celem jest przygotowanie dziecka do wykorzystywania

seksualnego. Obejmuje nawiązanie szczególnej relacji z dzieckiem, często także

manipulowanie rodzicami i innymi dorosłymi oraz osłabianie ich czujności, aby myśleli, że

relacja z dzieckiem jest normalna i pozytywna.

• przemoc rówieśnicza (agresja rówieśnicza, bullying) – występuje, gdy dziecko doświadcza

przemocy ze strony rówieśników – zarówno bezpośrednio, jak i za pośrednictwem

technologii komunikacyjnych. Ma miejsce wtedy, gdy działanie ma na celu wyrządzenie

komuś przykrości lub krzywdy (intencjonalność), ma charakter systematyczny

(powtarzalność), a ofiara jest słabsza od sprawcy bądź grupy sprawców. Obejmuje przemoc

werbalną (np. przezywanie, dogadywanie, ośmieszanie), relacyjną (np. wykluczenie z grupy,

ignorowanie, nastawianie innych przeciwko osobie), fizyczną (np. pobicie, kopanie,

popychanie, szarpanie), materialną (np. kradzież, niszczenie przedmiotów) oraz

elektroniczną (złośliwy SMS lub e-mail, wpis w mediach społecznościowych, umieszczanie

w Internecie zdjęć lub filmów ośmieszających ofiarę).

KODEKS ZACHOWAŃ

WYBRANE ZASADY CHRONIĄCE W OBSZARZE PARAFIALNYM

Dziecko, rozwijając się, konstytuuje siebie jako osobę. Potrzebuje do tego opieki, troski,

serdeczności, kształcenia i wychowania. Dzieje się to w rodzinie, ale również poprzez relacje

z autorytetami oraz wartościami przekazywanymi w środowisku rówieśniczym

i wychowawczym. Wszelkie oddziaływanie wychowawcze zawsze musi się dokonywać

z poszanowaniem woli rodziców bądź prawnych opiekunów. Wprawdzie niemożliwe jest

stworzenie wyczerpującej listy zachowań niepożądanych, ani też wskazanie precyzyjnych granic

wszystkich zachowań, należy jednak kierować się poniższymi wskazówkami oraz ludzką

roztropnością i ewangeliczną wrażliwością.

Kodeks dotyczy wszystkich osób zaangażowanych w działalność parafii: duchownych, świeckich

pracowników, wolontariuszy, liderów wspólnot i innych osób mających kontakt z dziećmi.

13

CZAS I PRZESTRZEŃ SPOTKAŃ

• Dzieci powinny zawsze pozostawać pod opieką osoby dorosłej lub przynajmniej za wiedzą

i aprobatą rodzica lub opiekuna.

• Wszystkie spotkania z dziećmi na terenie parafii powinny być organizowane w miejscach

oficjalnych, ogólnodostępnych, bezpiecznych i przygotowanych odpowiednio do

przedsiębranej aktywności.

• Nie można przebywać z dzieckiem sam na sam w warunkach odizolowanych. Jeżeli dobro

dziecka wymaga indywidualnego spotkania, nie może się ono odbywać w sekrecie (zalecane

powiadomienie rodziców lub przełożonego) i w odpowiednich warunkach.

• Osoba przeprowadzająca spotkanie powinna zatroszczyć się o transparentność

(np. przeszklone lub uchylone drzwi pomieszczenia, które nie mogą być zamknięte na klucz,

obecność innych osób w bezpośrednim pobliżu, powiadomienie innych osób o spotkaniu

itp.).

• Indywidualnych spotkań z dziećmi nie wolno w nieroztropny sposób mnożyć ani

przedłużać. Spotkania takie nie powinny odbywać się w późnych godzinach wieczornych

(wieczorem lub nocą).

• Dzieci nie mogą przebywać w parafialnych pomieszczeniach mieszkalnych.

• Dzieci nie mogą towarzyszyć duszpasterzom w miejscach lub w sprawach niezwiązanych ze

sprawowaniem posługi lub formacją.

• Podczas pełnienia funkcji wychowawczych opiekunowie nie mogą pozostawać pod

wpływem alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych.

• Dzieci na terenie parafii nie mogą przebywać pod wyłączną opieką innego dziecka, chyba

że inaczej stanowią regulaminy religijnych ruchów duszpasterstwa pozaparafialnego,

np. Ruchu Światło-Życie, KSM, w tym wypadku stosuje się standardy opracowane przez te

grupy. Osoby te powinny być odpowiednio uformowane, przygotowane i pełnić posługę

pod okiem dorosłych.

• Jeśli spotkania formacyjne, np. przygotowanie do bierzmowania, odbywają się w domach

wybranych rodzin, również muszą być przeprowadzane w grupie, nigdy indywidualnie.

• Zakazuje się przewożenia dzieci prywatnymi samochodami, bez wiedzy i wyraźnej zgody

rodziców lub opiekunów prawnych.

KOMUNIKACJA

Komunikacja z dziećmi powinna być prowadzona wyłącznie na oficjalnych kanałach (np. grupy

parafialne, służbowe e-maile).

• Niewłaściwe jest skracanie dystansu przez przechodzenie na „ty” osoby dorosłej

z dzieckiem.

• Należy dbać o czystość, przejrzystość i poziom języka. W obecności dzieci niedopuszczalne

jest stosowanie wulgaryzmów, przekleństw i innych sformułowań powszechnie uznawanych

za niewłaściwe i niegrzeczne.

• W prywatne życie dziecka wolno ingerować tylko w takim wymiarze, w jakim wymaga tego

14

konkretny problem.

• W przypadku konieczności podjęcia rozmów na temat seksualności należy wykazać się

delikatnością i roztropnie rozeznać, czy takiej rozmowy nie powinien przeprowadzić

specjalista.

• W obecności dzieci nie wolno wypowiadać treści i żartów o podtekście seksualnym.

• Zabronione jest prezentowanie dzieciom treści obscenicznych, erotycznych,

pornograficznych lub mających choćby podtekst seksualny, zawierających sceny brutalnej

przemocy bądź nieodpowiednich do wieku i wrażliwości odbiorców w jakikolwiek sposób

i za pomocą jakiegokolwiek urządzenia.

• Niedozwolone jest stosowanie przemocy fizycznej oraz psychicznej, takiej jak: poniżanie,

upokarzanie, ośmieszanie, dokuczanie, szykanowanie, znęcanie się itp., zarówno

w bezpośrednich kontaktach, jak i za pośrednictwem środków komunikacji.

• Niedopuszczalne są wszelkiego rodzaju nadużycia duchowe, przede wszystkim w obszarze

spowiedzi, kierownictwa duchowego itp.

• Każdy przypadek przemocy fizycznej, psychicznej (emocjonalnej) czy seksualnej pomiędzy

dziećmi wymaga natychmiastowej reakcji ze strony opiekunów.

• Nie wolno dotykać dzieci wbrew ich woli ani w sposób nieadekwatny do relacji

duszpasterskich lub wychowawczych.

SAKRAMENTY

• Sakrament pokuty i pojednania, a także spotkania związane z towarzyszeniem duchowym

powinny odbywać się w miejscach do tego wyznaczonych (konfesjonał lub miejsce osobne,

ale widoczne). Jeśli nie można zachować tej zasady (np. w czasie wakacji, pielgrzymki czy

przy spowiedzi osoby chorej czy z niepełnosprawnością), należy zadbać o to, by spowiednik

i penitent byli dostępni (drzwi pomieszczenia nie mogą być zamknięte na klucz) lub

widoczni dla innych osób (np. odejście od grupy, przeszklenia w drzwiach, uchylone drzwi

do pomieszczenia).

• Niedopuszczalne jest spowiadanie lub tzw. rozmowy duchowe w pokojach prywatnych

i mieszkalnych.

• Zaleca się, aby odwiedziny chorych (dotyczy księży oraz szafarzy i wolontariuszy) odbywały

się w obecności osoby trzeciej (np. kogoś z rodziny, z sąsiedztwa, osoby posługującej

w parafii).

• Do udziału w wizytach duszpasterskich (tzw. kolędowych) należy zapraszać tylko takie

osoby (służba liturgiczna, organista, zakrystianin, kościelny), które wykazują się

odpowiednią dojrzałością np. w obszarze zachowania dyskrecji.

WYCIECZKI, PIELGRZYMKI I REKREACJA

W przypadku wyjazdów zagranicznych należy upewnić się, że spełnione są także wymagania

formalne (ubezpieczenia, zgody rodziców w języku obcym, kontakty alarmowe).

• Wszelkie zorganizowane wycieczki, obozy, pielgrzymki i inne podobne formy spędzania

15

czasu mają odbywać się zgodnie z wszelkimi odnośnymi przepisami państwowymi.

• Zorganizowane formy spędzania czasu ma cechować transparentność. Rodzice lub

opiekunowie prawni mają mieć pełny dostęp do informacji na temat organizacji wyjazdu,

obowiązujących regulaminów a także możliwość kontaktu ze swoim dzieckiem oraz

z organizatorem.

• Podczas wyjazdów parafialnych opiekunowie nie mogą nocować w tym samym

pomieszczeniu co podopieczni. Jeżeli wspólnego noclegu wymaga charakter wyjazdu

(np. wycieczka i nocowanie w terenie w dużych wieloosobowych namiotach wojskowych

czy harcerskich, zasady dotyczące noclegu mają być zawarte w regulaminie wypoczynku).

• W sytuacji szczególnej, wymagającej od opiekuna pozostania w nocy w pomieszczeniu

z wychowankiem, powinien on o tym fakcie zawiadomić inną osobę dorosłą, kierownika

wyjazdu oraz, jeśli to możliwe, rodzica lub opiekuna prawnego wychowanka. Jeśli wyjazd

przewiduje noclegi zbiorowe, organizator zawiera informację na ten temat w regulaminie.

• Szczególnie zadbać należy o ochronę dzieci w toaletach, łazienkach, przebieralniach czy

szatniach.

WYBRANE WŁAŚCIWE ZACHOWANIA

W NASZYM KRĘGU KULTUROWYM

• Uścisk dłoni lub delikatne objęcie, przytulenie, przybicie „piątki” czy „żółwika”.

• Delikatne poklepanie po ramionach lub plecach jako wyraz akceptacji wsparcia,

pocieszenia.

• Dotyk ramion, rąk czy barku jako wyraz bliskości.

• Trzymanie się za ręce podczas zabawy, uspokojenia wzburzenia emocjonalnego, czy

trzymanie za ręce dzieci w czasie spaceru.

• Siadanie w pobliżu małych dzieci, podnoszenie lub trzymanie na rękach dzieci do ok.

3. roku życia, przytulanie i branie na kolana małych dzieci za zgodą ich rodziców lub

opiekunów (np. w przedszkolu) i najlepiej w ich obecności.

• Brak tolerancji dla zażywania i posiadania alkoholu, narkotyków oraz innych środków

psychoaktywnych przez dzieci i ich rodziców lub opiekunów.

ZACHOWANIA NIEDOZWOLONE

• Wszelkie formy okazywania niechcianej czułości.

• Dotykanie piersi, pośladków, genitaliów i ich okolic (choćby przez bieliznę lub odzież).

• Pocałunki.

• Mocne i zamykające uściski, uniemożliwiające przerwanie kontaktu.

• Klepanie po pośladkach, udach, kolanach, głowie.

• Łaskotanie lub mocowanie się w dużej bliskości cielesnej.

• Masaże.

16

• Sadzanie na kolanach.

• Kładzenie się lub spanie obok.

• Ocieranie się.

• Seksualizacja i seksizm.

• Różne formy poniżania oraz mobbing.

• Używanie wulgaryzmów.

• Wszystkie inne, karalne, niestosowne, nieakceptowalne zachowania wobec drugiej osoby.

• Niedopuszczalne jest nawet symulowanie wszystkich wyżej wymienionych gestów,

żartowanie z nich, rozmawianie i prezentowanie.

Wszystkie podejrzenia przemocy lub wykorzystania należy bezzwłocznie zgłaszać zgodnie

z procedurą interwencji, a w sytuacji zagrożenia – odpowiednim służbom.

STRUKTURA ODPOWIEDZIALNOŚCI WEWNĄTRZ

PARAFII

REKRUTACJA OSÓB I EDUKACJA

Odpowiedzialnym za organizowanie, koordynowanie i czuwanie nad respektowaniem zasad

ochrony małoletnich w parafii jest proboszcz parafii na jej terenie. Do obowiązków proboszcza

należy wdrażanie w życie standardów ochrony przed przemocą. Za niezastosowanie się do

standardów odpowiedzialność personalnie ponosi proboszcz parafii, również wobec prawa.

Poza odpowiedzialnością za ogół standardów proboszcz, jego współpracownicy i inne osoby

mają obowiązki i zadania personalne.

DO OBOWIĄZKÓW PROBOSZCZA NALEŻY:

1. Weryfikacja, delegowanie i edukacja osób pracujących z dziećmi i osobami

bezradnymi w parafii.

2. Każda osoba zaangażowana w parafii i mająca kontakt z dziećmi w obszarze związanym

z wychowaniem, edukacją, wypoczynkiem, leczeniem, świadczeniem porad

psychologicznych, rozwojem duchowym, uprawianiem sportu lub realizacją innych

zainteresowań przez dzieci, lub z opieką nad dziećmi ma obowiązek dostarczenia

proboszczowi na jego wniosek informacji z Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle

Seksualnym (https://rps.ms.gov.pl/pl-PL/Public#/) Dotyczy to również osób mających

krótkotrwały kontakt z dziećmi na terenie parafii. Uzyskanie takich danych jest

obowiązkowe.

3. Przed nawiązaniem stosunku pracy lub przed dopuszczeniem osoby do działalności

(np. wolontariackiej) związanej z wychowaniem, edukacją, wypoczynkiem,

świadczeniem porad psychologicznych, rozwojem duchowym, uprawianiem sportu lub

realizacją innych zainteresowań przez dzieci, lub z opieką nad nimi proboszcz ma

obowiązek uzyskania od tej osoby informacji z Krajowego Rejestru Karnego w zakresie

przestępstw określonych w rozdziale XIX k.k. (przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu)

17

i XXV k.k. (przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajowości) oraz w zakresie

art. 189a k.k. (handel ludźmi), art. 207 k.k. (znęcanie się nad osobą najbliższą lub

pozostającą w stosunku zależności) oraz przestępstw z ustawy o przeciwdziałaniu

narkomanii.

4. Jeżeli osoba, z którą proboszcz chce nawiązać stosunek pracy lub dopuścić taką osobę do

powyższej działalności, posiada obywatelstwo innego państwa niż Rzeczpospolita Polska,

taka osoba musi przedłożyć proboszczowi informację z rejestru karnego państwa

obywatelstwa. Ponadto, taka osoba musi złożyć proboszczowi oświadczenie o państwie

lub państwach, w których zamieszkiwała w ciągu ostatnich 20 lat, innych niż Polska oraz

państwo, którego osoba jest obywatelem, oraz jednocześnie przedłożyć proboszczowi

informację z rejestrów karnych tych państw. Jeżeli prawo powyższego państwa lub państw

nie przewiduje wydanie informacji do celów działalności zawodowej lub wolontariackiej

związanej z kontaktami z dziećmi, przedkłada się informację z rejestru karnego tego

państwa. W przypadku gdy prawo państwa, z którego ma być przedłożona informacja,

nie przewiduje jej sporządzenia lub w danym państwie nie prowadzi się rejestru karnego,

taka osoba składa proboszczowi oświadczenie o tym fakcie wraz z oświadczeniem, że nie

była prawomocnie skazana w tym państwie za czyny zabronione odpowiadające

przestępstwom określonym w rozdziale XIX i XXV k.k., w art. 189a i art. 207 k.k. oraz

w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomani. Ponadto taka osoba

oświadcza, że wobec niej nie wydano innego orzeczenia, w którym stwierdzono, iż

dopuściła się takich czynów zabronionych, oraz że nie ma obowiązku wynikającego

z orzeczenia sądu, innego uprawnionego organu lub ustawy stosowania się do zakazu

zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk, wykonywania wszelkich lub

określonych zawodów albo działalności, związanych z wychowaniem, edukacją,

wypoczynkiem, leczeniem, świadczeniem porad psychologicznych, rozwojem

duchowym, uprawianiem sportu lub realizacją innych zainteresowań przez małoletnich,

lub z opieką nad nimi (Załącznik 1). Oświadczenie składa się pod rygorem

odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.

5. Jeżeli parafia zatrudnia firmy z zewnątrz lub udostępnia im pomieszczenia, właściciel

firmy musi przedstawić proboszczowi oświadczenie o sprawdzeniu swoich pracowników,

którzy wejdą na teren parafii i będą mogli mieć kontakt z dziećmi, w Rejestrze Sprawców

Przestępstw na Tle Seksualnym.

6. Proboszcz parafii powołuje Osobę Zaufania lub Zespół ds. Prewencji (należy do niego

również tzw. osoba zaufana). Wskazane jest, aby były to cieszące się zaufaniem osoby

świeckie, odpowiednio przeszkolone i kompetentne, które będą wiedziały, jakie działania

w danej sytuacji są stosowne i konieczne. Osoby te ściśle współpracują z proboszczem

miejsca, który personalnie ponosi odpowiedzialność za wdrażanie i przestrzeganie

standardów oraz za działania interwencyjne. Współpracują również z osobami

odpowiedzialnymi w diecezji/zgromadzeniu za prewencję, jak również

z delegatem/delegatką ds. ochrony dzieci i młodzieży. Nie mogą być to osoby uwikłane

w lojalność środowiskową lub w konflikt interesów, czyli osoby, które z racji funkcji lub

relacji mogą być niezdolne do obiektywnego działania na rzecz ochrony dzieci.

Odpowiadają za wprowadzenie standardów oraz uczestniczą w szkoleniach zgodnie

z zasadami wskazanymi przez diecezję, do której parafia należy (każda parafialna grupa

duszpasterska może mieć wyznaczoną do tego celu konkretną osobę).

18

7. Proboszcz parafii powołuje Osobę Zaufania, do której należy przyjmowanie zgłoszeń

dotyczących nierespektowania standardów. Osoba zaufana nie może na własną rękę

podejmować działań służących wyjaśnieniu podejrzeń i zarzutów lub weryfikacji

zgłaszanych faktów. Obowiązuje ją zasada poufności (Załącznik 4). Powinna to być

osoba faktycznie budząca zaufanie, posiadająca tzw. kompetencje miękkie,

predysponujące ją do kontaktu z osobami skrzywdzonymi. Osoba Zaufania nie prowadzi

dochodzenia – jej rola ogranicza się do przyjęcia zgłoszenia i przekazania go zgodnie

z procedurą interwencji.

8. Osobą odpowiedzialną bezpośrednio za interwencję w przypadku zaistnienia przemocy

jest zarządca placówki, w tym wypadku proboszcz parafii po konsultacji z delegatem.

Powinien czynić to we współpracy z wymienionymi wyżej kompetentnymi osobami.

9. Wszelka działalność dotycząca ochrony oraz interwencji i pomocy musi być

dokumentowana. Wpisów w rejestrze zdarzeń dokonują osoby bezpośrednio

zaangażowane w daną aktywność, ale za bezpieczne przechowywanie notatek

odpowiedzialny jest proboszcz. Rejestr zdarzeń (Załącznik 3) prowadzi się zgodnie

z zasadami ochrony danych wrażliwych.

10. Każda osoba, która na zlecenie proboszcza ma kontakt z dziećmi w obszarze związanym

z wychowaniem, edukacją, wypoczynkiem, leczeniem, świadczeniem porad

psychologicznych, rozwojem duchowym, uprawianiem sportu lub realizacją innych

zainteresowań przez dzieci bądź z opieką nad dziećmi, musi podpisać oświadczenie

o zapoznaniu się z polityką ochrony dzieci i zobowiązaniu do jej przestrzegania

(Załącznik 2).

11. Brak wymaganych dokumentów skutkuje niedopuszczeniem do działań z udziałem

dzieci na terenie parafii.

OBOWIĄZKI DUSZPASTERZY DZIECI:

1. Czuwać nad własną dojrzałością emocjonalną, psychiczną, duchową.

2. Starać się o dobór żywo wierzących, rzetelnych, zweryfikowanych i odpowiednio

przeszkolonych osób do pełnienia funkcji animatorów, wychowawców itd.

3. Wspierać dzieci w ich rozwoju ku dojrzałości.

4. Dbać o respektowanie zasad kultury (wobec dzieci i między nimi).

5. Czuwać nad równym traktowaniem wszystkich dzieci, z uwzględnieniem ich

szczególnych potrzeb i osobistych uwarunkowań.

6. Dbać o przestrzeganie prawa do nienaruszalności cielesnej i prywatności.

7. Organizować działania duszpasterskie w miejscach bezpiecznych.

8. Utrzymywać możliwie żywy i transparentny kontakt z rodzicami dzieci.

9. Zapewniać przestrzeganie zasad ochrony prywatności, wizerunku i danych osobowych

dzieci (Załącznik 5).

19

UWZGLĘDNIENIE POTRZEB

OSÓB Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIAMI

Wszelkie procedury ochrony określone w niniejszym dokumencie obejmują także dzieci oraz

osoby dorosłe z niepełnosprawnościami, niezależnie od rodzaju i stopnia tej

niepełnosprawności (fizycznej, sensorycznej, intelektualnej, psychicznej). Osoby te, ze względu

na swoją sytuację, mogą być szczególnie narażone na krzywdzenie, w tym na przemoc fizyczną,

psychiczną, seksualną, ekonomiczną oraz zaniedbanie.

Parafia zapewnia, aby:

1. Rozszerzona definicja ochrony – osoby z niepełnosprawnościami są traktowane jako

osoby wymagające szczególnej troski i uwzględniane w definicji „osoby bezradnej”

zgodnie z przepisami prawa.

2. Dostosowana komunikacja – kontakt z osobą z niepełnosprawnością odbywa się

w sposób dostosowany do jej możliwości, z wykorzystaniem odpowiednich form

porozumiewania się (np. język prosty, język migowy, komunikatory alternatywne).

3. Bezpieczne środowisko – miejsca spotkań, spowiedzi, wizyt duszpasterskich, rekolekcji

i wyjazdów są organizowane tak, aby zapewnić bezpieczeństwo fizyczne, emocjonalne

i prywatność tych osób.

4. Przygotowanie personelu i wolontariuszy – osoby mające kontakt z osobami

z niepełnosprawnościami posiadają wiedzę i umiejętności w zakresie pracy z tą grupą,

w tym rozpoznawania oznak krzywdzenia.

5. Dostępność architektoniczna i organizacyjna – działania parafii s